به گزارش سلامت نیوز به نقل از scitechdaily، پژوهش جدیدی از دانشکده پزشکی دوک-ان‌یواس و مؤسسه ملی علوم اعصاب سنگاپور نشان می‌دهد که میکروب‌های ساکن روده ممکن است نقشی بسیار مهم‌تر از آنچه تاکنون تصور می‌شد در تنظیم اضطراب و سلامت روان داشته باشند.

نتایج این مطالعه که در نشریه EMBO Molecular Medicine منتشر شده، نشان می‌دهد برخی باکتری‌های روده با تولید ترکیباتی به نام «ایندول» می‌توانند بر فعالیت مغز در نواحی مرتبط با ترس، استرس و تعادل هیجانی تأثیر بگذارند. این یافته می‌تواند زمینه‌ساز توسعه نسل جدیدی از پروبیوتیک‌ها برای کمک به درمان طبیعی اضطراب باشد.

ارتباط روده و مغز در بروز اضطراب

اختلالات سلامت روان در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام‌های سلامت تبدیل شده‌اند. در همین راستا، پژوهشگران بررسی کردند که آیا میکروب‌های روده می‌توانند بر رفتارهای اضطرابی اثر بگذارند یا خیر.

برای این منظور، آن‌ها موش‌هایی را که در محیطی کاملاً عاری از میکروب رشد کرده بودند با موش‌های دارای میکروبیوم طبیعی مقایسه کردند. نتایج نشان داد موش‌های فاقد میکروب‌های روده‌ای رفتارهای اضطرابی بیشتری از خود بروز می‌دهند.

علاوه بر این، در مغز این حیوانات فعالیت بیشتری در ناحیه‌ای به نام «آمیگدال بازولترال» مشاهده شد؛ بخشی از مغز که نقش مهمی در پردازش ترس و اضطراب دارد.

نبود میکروب‌ها چگونه عملکرد مغز را تغییر می‌دهد؟

بررسی‌های بیشتر نشان داد این تغییرات با اختلال در عملکرد کانال‌های پروتئینی خاصی به نام SK2 مرتبط است. این کانال‌ها میزان تحریک‌پذیری نورون‌ها را تنظیم می‌کنند و مانع فعالیت بیش از حد سلول‌های عصبی می‌شوند.

به گفته پژوهشگران، متابولیت‌های تولیدشده توسط میکروب‌های زنده روده مانند یک «کلاچ تنظیم‌کننده» عمل می‌کنند و از بیش‌فعالی نورون‌ها جلوگیری می‌کنند. در غیاب این سیگنال‌ها، نورون‌های ناحیه آمیگدال بازولترال بیش از حد تحریک‌پذیر شده و زمینه بروز رفتارهای اضطرابی فراهم می‌شود.

بازگشت میکروب‌ها، کاهش اضطراب

محققان سپس میکروب‌های زنده را به موش‌های فاقد میکروبیوم منتقل کردند. پس از این مداخله، فعالیت غیرطبیعی مغز کاهش یافت، عملکرد کانال‌های SK2 بهبود پیدا کرد و رفتارهای اضطرابی نیز به‌طور چشمگیری کمتر شد.

در مرحله بعد، پژوهشگران اثر «ایندول‌ها» را که توسط برخی باکتری‌های روده تولید می‌شوند، بررسی کردند. نتایج نشان داد تجویز این ترکیبات به موش‌های فاقد میکروب باعث کاهش فعالیت ناحیه مرتبط با اضطراب در مغز و بهبود رفتارهای هیجانی آن‌ها شد.

این یافته‌ها نشان می‌دهد که ترکیبات تولیدشده توسط میکروبیوم طبیعی روده ممکن است مستقیماً در حفظ تعادل روانی و کنترل اضطراب نقش داشته باشند.

چشم‌انداز درمان‌های جدید

دانشمندان معتقدند این کشف می‌تواند مسیر تازه‌ای برای درمان اختلالات اضطرابی از طریق محور «روده ـ مغز» ایجاد کند. یکی از راهکارهای احتمالی، استفاده از رژیم‌های غذایی ویژه، مکمل‌های حاوی ایندول یا پروبیوتیک‌های مهندسی‌شده‌ای است که توانایی تولید این ترکیبات را دارند.

البته پژوهشگران تأکید می‌کنند که این نتایج فعلاً در مطالعات حیوانی به دست آمده و برای تأیید اثربخشی و ایمنی چنین روش‌هایی در انسان، انجام کارآزمایی‌های بالینی ضروری است.

امیدبخش اما هنوز قطعی نیست

مطالعات جدیدتر نیز نشان داده‌اند برخی پروبیوتیک‌ها می‌توانند به بهبود خلق‌وخو، کاهش استرس و ارتقای کیفیت خواب کمک کنند؛ اما شدت این اثرات به نوع باکتری، دوز مصرفی، ویژگی‌های فردی و ترکیب میکروبیوم هر فرد بستگی دارد.

به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند ارزش اصلی این مطالعه در شناسایی یک مسیر زیستی مشخص شامل ایندول‌ها، کانال‌های SK2 و آمیگدال مغز است؛ مسیری که می‌تواند هدف درمان‌های دقیق‌تر و شخصی‌سازی‌شده در آینده قرار گیرد.

اگر نتایج این تحقیقات در انسان نیز تأیید شود، ممکن است در آینده نه‌چندان دور، میکروب‌های روده به یکی از ابزارهای اصلی پزشکان برای کمک به درمان اضطراب و سایر اختلالات مرتبط با استرس تبدیل شوند.